styl · cała Polska

Zabytki w Polsce, styl: gotycki

W rejestrze zabytków jest 2 139 obiektów w stylu gotyckim. Obiekty leżą w 1 293 miejscowościach. Najwięcej z nich jest w województwie dolnośląskim (318). Datowanie ustalono dla 2 056 obiektów, najstarsze pochodzą z XII wieku. Najczęstsze funkcje to kościół (1 284), kamienica (235) i zamek (94). Wpisy do rejestru pochodzą z lat 1927 do 2026.

2 139
obiektów w rejestrze: 1 293
miejscowości z obiektami: XII w.
najstarsze datowanie: datowanie ustalono dla 2 056 z 2 139 obiektów; 1927
pierwszy wpis do rejestru: najnowszy wpis: 2026

Czym jest styl gotycki

Gotyk to w polskim rejestrze przede wszystkim architektura murowana od XIII do początku XVI wieku: na Pomorzu i Mazowszu w wersji ceglanej, w Małopolsce i na Dolnym Śląsku częściej z kamienia. Rozpoznaje się go po konstrukcji, a nie po ozdobach. Ostrołukowe otwory, sklepienie żebrowe rozprowadzające ciężar na filary i skarpy przy ścianach zewnętrznych, które ten ciężar przejmują. Ściana między skarpami może być dzięki temu cienka i przebita wysokim oknem, i to jest cała idea.

Pole stylu opisuje w rejestrze zwykle fazę pierwotną, a nie to, co widać dziś. Kościół gotycki z barokowym wyposażeniem i dziewiętnastowieczną wieżą wciąż jest zapisany jako gotycki, bo rozstrzyga mur, nie wystrój. Dlatego część obiektów z tej fasety w terenie wygląda na barokowe albo neogotyckie.

Najczęstsza pomyłka to gotyk i neogotyk. Neogotyk powtarza ostrołuk i żebro w XIX wieku, na budynku o regularnym rzucie, z maszynowej cegły o stałym formacie, często z detalem odlewanym seryjnie. Gotyk ma mur nierówny, cegłę zróżnicowanej barwy i układ wnętrza podporządkowany konstrukcji, a nie symetrii.

Zobacz też: neogotycki, kościół

Rozkład po województwach

Osiem województw z największą liczbą obiektów w tej kategorii. Pozostałe są w ostatnim wierszu zbiorczo: strona z linkiem do każdego z szesnastu przekroczyłaby limit linków wewnętrznych, a lista województw jest w stopce.
Województwo	Obiekty
Dolnośląskie	318
Warmińsko-mazurskie	250
Pomorskie	216
Zachodniopomorskie	210
Lubuskie	198
Kujawsko-pomorskie	182
Małopolskie	177
Wielkopolskie	135
pozostałe 8 województw	453

Obiekty w tej kategorii

2 139 obiektów, strona 1 z 22.

2 fragmenty ogrodzenia z dwoma bramami Syców XIX w. Archikatedra pw. Świętej Trójcy Gdańsk · Bpa Edmunda Nowickiego 4 XIII w. Arsenał, ob. archiwum Stargard · Basztowa 2 XV w. Baszta Żmigród XIV w. Baszta Głuchołazy XV w. Baszta Przezmark XIV w. Baszta Sępopol · Kościelna 2 XIV w. Baszta Zalewo · Kościelna 2 XV w. Baszta Lidzbark Warmiński · Zamkowa 1 XVI w. Baszta Bociania Dobre Miasto XIV w. Baszta Kamienna Świebodzin · Okrężna XIV w. Baszta Katownia Gdańsk · Targ Węglowy 26 XIV do XV w. Baszta Kotwiczników Gdańsk · Kotwiczników 20 XIV w. Baszta Mostowa, d. prochownia Warszawa · Boleść 2 XVI w. Baszta na Podmurzu Gdańsk · Podmurze 2 XIV w. Baszta narożna Poznań · Masztalarska XIV do XV w. Baszta, ob. dzwonnica Syców · Kościelna 8 XIV w. Baszta, ob. dzwonnica Szydłów XIV w. Baszta obronna Łęczyca XIV w. Baszta obronna Pułtusk · 3 Maja 1 XVI w. Baszta północna Frombork · Katedralna 8 XVI w. Baszta południowa Frombork · Katedralna 8 XIV w. Baszta Prochowa Gryfice XV w. Baszta Prochowa Kołobrzeg · Stanisława Dubois 20 XIII do XIV w. Baszta Wielka Stągiew Gdańsk · Motławska 14 XVI w. Baszta Więzienna Grodków · Wrocławska XIV w. Baszta więzienna Kołbacz XV w. Baszta wschodnia Frombork · Katedralna 8 XVI w. Baszta Żeglarska Frombork · Basztowa 1 XV w. Bazylika pw. Ofiarowania Najświetszej Marii Panny Wadowice XV w. Biblioteka uniwersytecka Wrocław · Karola Szajnochy 7-9 XIX w. Brama Mycielin XVI w. Brama Niegosławice XV w. Brama Barnkowska Chojna · Bolesława Chrobrego XV w. Brama Brodnicka Nowe Miasto Lubawskie · 19 Stycznia 13a XIV do XV w. Brama Chojeńska Trzcińsko-Zdrój XV w. Brama cmentarna Dzikowice XV w. Brama cmentarna Witków XIV w. Brama Człuchowska Chojnice · Podmurna 13 XIV w. Brama Dolna Prudnik · Batorego 2 XV w. Brama-dzwonnica Lutynka XVI w. Brama Górna Krapkowice XIV w. Brama Grodzka Lublin XIV w. Brama Kamienna Brodnica · Mały Rynek 3a XIV w. Brama Kamienna Gryfice · Kamienna Brama 1A XIII do XIV w. Brama Krakowska Lublin · Bramowa 1 XIV w. Brama Krakowska Namysłów · Bohaterów Warszawy 1 XIV w. Brama Krowia Gdańsk · Ogarna 72 XIV w. Brama Kwidzyńska Prabuty · Kwidzyńska 1 XIV w. Brama Lewińska Grodków · Józefa Elsnera XIV w. Brama Lidzbarska Bartoszyce · Plac Konstytucji 3 Maja 20 XV w. Brama Lubawska Nowe Miasto Lubawskie · 3 Maja 14 XIV w. Brama Marchijska Łagów · Kościuszki 11 XVI w. Brama Młyńska Strzelce Krajeńskie · Wojska Polskiego 13 XIV w. Brama Myśliborska Trzcińsko-Zdrój XV w. Brama Nowogrodzka Myślibórz XIV w. Brama Opatowska Sandomierz · Opatowska XIV w. Brama Polska Łagów · Kościuszki 1a XVI w. Brama południowa Frombork · Katedralna 8 XIV w. Brama Pyrzycka Myślibórz XIV w. Brama Świętojańska Gdańsk · Tokarska 3 XIV w. Brama Wróbla Otmuchów XV w. Brama Wrocławska Oleśnica XV w. Brama Wrocławska Nysa · Parkowa 1A XIV w. Brama zachodnia Frombork XIV do XV w. Brama Żagańska Szprotawa · Muzealna XIV w. Brama Ziębicka Grodków · Warszawska XIV w. Brama Ziębicka Nysa XIV w. Bramka cmentarna Słodkówko XV w. Bramka cmentarna I Bolewice XV w. Bramka cmentarna II Bolewice XV w. Browar, ob. dom mieszkalny Kartuzy · Klasztorna 18 XVI w. Budynek Toruń · Przedzamcze 6c XIV w. Budynek bramny Szalejów Górny bez datowania Budynek bramny Chichy XIV w. Budynek bramny Gościeszowice XV w. Budynek bramny Szydłów · Szkolna 5 XVII w. Budynek bramny, ob. dom mieszkalny Pelplin · Plac Tumski 1 XV w. Budynek d. spichlerza wraz z oficynami Toruń · Mostowa 6 XVI w. Budynek hotelu Pod Orłem I Toruń · Mostowa 17 XV w. Budynek hotelu Pod Orłem II Toruń · Mostowa 15 XV w. Budynek mieszkalny Toruń · Ducha Świętego 10 XV w. Budynek na podzamczu tzw. Zamek Szamotuły · Wroniecka 30 XVI w. Budynek podzamcza Elbląg · Bulwar Zygmunta Augusta 12 XIII do XIV w. Budynek przedzamcza, ob. szpital Kędzierzyn-Koźle · Pamięci Sybiraków 11 XVI w. Budynek zachodni Gdańsk · Podgarbary 10 XVII w. Bursa gimnazjum toruńskiego Toruń · Piekary 49 XIV w. Cerkiew greckokatolicka pw. św. Onufrego Posada Rybotycka XVI w. Cerkiew, obecnie kościół rzymskokatolicki pw. Świętego Ducha Kodeń · Jana Sapiehy XVI w. Cerkiew pw. Zwiastowania Najświętszej Marii Panny Supraśl · Józefa Piłsudskiego 64 XVI w. Chrzcielnica Benowo bez datowania Collegium Maius Uniwersytetu Jagielońskiego Kraków · św. Anny 8 XV w. Collegium Marianum Pelplin · Aleja Cystersów 2 XIV w. Część kościoła parafialnego pw. św. Jakuba Apostoła Brzesko · Fryderyka Chopina 1b XV w. Część podziemna kościoła pw. św. Katarzyny Kołczewo XV do XVI w. D. browar Elbląg · Bulwar Zygmunta Augusta 11 XIV w. D. kaplica Police · Plac Bolesława Chrobrego 2 XV w. D. kaplica pw. św. Anny, ob. kamienica Żary · Bolesława Chrobrego 23 XV w. D. kaplica zamkowa i kościół parafialny pw. św. Wojciecha, ob. kaplica Wąwolnica · Zamkowa 24B XIV w. D. kościół ewangelicki, ob. rzymskokatolicki pw. św. Jana Chrzciciela Złotnik XIX w.

Wpisy do rejestru według dekad

1920

127

1930

144

1940

506

1950

830

1960

197

1970

1980

1990

2000

2010

2020

Liczby z wykresu

Wpisy do rejestru według dekad, w Polsce. Tabela obejmuje całą serię, także dekady sprzed pierwszego wpisu, których rysunek nie pokazuje: kompletność należy do tabeli, a nie do rysunku. Dekady bez wpisów zostają w tabeli z wartością zero, żeby luka w rejestrze była widoczna jako luka, a nie jako brak wiersza.
Dekada	Wpisy
1900	0
1910	0
1920	18
1930	127
1940	144
1950	506
1960	830
1970	197
1980	91
1990	98
2000	70
2010	43
2020	15

Źródło danych

Dane pochodzą z rejestru zabytków prowadzonego przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, udostępnionego na portalu dane.gov.pl na licencji CC BY 4.0. Dane zostały przetworzone: ujednolicono nazewnictwo jednostek administracyjnych, znormalizowano chronologię do wieków, w nazwach obiektów zastąpiono pauzę i półpauzę dywizem, przy wyświetlaniu podniesiono pierwszą literę nazwy obiektu, oraz wyliczono agregaty. Stan danych: 2026-09-30.

Współrzędne miejscowości pochodzą z Państwowego Rejestru Nazw Geograficznych, a granice jednostek administracyjnych z Państwowego Rejestru Granic. Oba prowadzi Główny Urząd Geodezji i Kartografii i oba są na licencji CC BY 4.0. Punkt oznacza środek miejscowości, a nie położenie obiektu. Kontur na mapie jest uproszczony: z granicy zostaje co setny do co dziesiątego wierzchołka, tyle, ile widać przy tej wielkości rysunku.

Powierzchnia i liczba mieszkańców jednostek administracyjnych pochodzą z Banku Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego, na licencji CC BY 4.0. Powierzchnia jest powierzchnią geodezyjną według danych GUGiK, ludność stanem na koniec roku. Gęstość zabytków wyliczamy sami z tych dwóch liczb.

Współrzędne pojedynczych obiektów, rok powstania oraz odnośniki do Wikipedii pochodzą z Wikidanych, których treść jest w domenie publicznej na zasadach CC0 1.0. Dopasowanie idzie po numerze wpisu do rejestru i jego dacie. Gdy jeden wpis obejmuje cały zespół, a wskazane obiekty stoją dalej niż 250 metrów od siebie, punktu nie pokazujemy wcale: lepszy brak niż postawiony w złym miejscu.