styl · cała Polska
Zabytki w Polsce, styl: modernistyczny
W rejestrze zabytków jest 1 387 obiektów w stylu modernistycznym. Obiekty leżą w 264 miejscowościach. Najwięcej z nich jest w województwie śląskim (308). Datowanie ustalono dla 1 380 obiektów, najstarsze pochodzą z XVIII wieku. Najczęstsze funkcje to budynek mieszkalny (241), kamienica (206) i willa (129). Wpisy do rejestru pochodzą z lat 1957 do 2026.
- 1 387
- obiektów w rejestrze
- 264
- miejscowości z obiektami
- XVIII w.
- najstarsze datowanie
- datowanie ustalono dla 1 380 z 1 387 obiektów
- 1957
- pierwszy wpis do rejestru
- najnowszy wpis: 2026
Czym jest styl modernistyczny
Modernizm obejmuje w rejestrze architekturę międzywojenną i powojenną, w Polsce przede wszystkim lata dwudzieste i trzydzieste XX wieku. Cechą rozstrzygającą jest rezygnacja z detalu historycznego: bryła złożona z prostych brył, elewacja gładka, okna poziome albo zestawione w pasy, balkony na wspornikach, dach płaski. Konstrukcja jest zwykle żelbetowa albo szkieletowa, co widać po szerokich, niepodpartych otworach.
Faseta zbiera trzy grupy: gmachy publiczne z czasu budowy państwa po roku 1918, wille i domy własne architektów w dzielnicach willowych oraz osiedla i zabudowę przemysłową. Znaczna część tych obiektów została wpisana do rejestru późno, więc obok realizacji opracowanych w literaturze stoją tu budynki bez żadnego opracowania.
Sąsiedztwa, które mylą, są dwa. Secesja jest wcześniejsza i wciąż dekoracyjna, tylko dekoracja jest roślinna zamiast klasycznej. Budynki z lat dwudziestych z portykiem i łamanym dachem, projektowane jako nawiązanie do dworu, bywają zapisane jako klasycystyczne albo neoklasycystyczne, a nie modernistyczne, choć powstały w tym samym czasie co gmachy o gładkiej elewacji.
Rozkład po województwach
| Województwo | Obiekty |
|---|---|
| Śląskie | 308 |
| Mazowieckie | 268 |
| Małopolskie | 151 |
| Pomorskie | 121 |
| Zachodniopomorskie | 111 |
| Dolnośląskie | 106 |
| Wielkopolskie | 59 |
| Lubuskie | 51 |
| pozostałe 8 województw | 212 |
Wpisy do rejestru według dekad
Liczby z wykresu
| Dekada | Wpisy |
|---|---|
| 1900 | 0 |
| 1910 | 0 |
| 1920 | 0 |
| 1930 | 0 |
| 1940 | 0 |
| 1950 | 1 |
| 1960 | 6 |
| 1970 | 55 |
| 1980 | 118 |
| 1990 | 360 |
| 2000 | 229 |
| 2010 | 370 |
| 2020 | 248 |